Wat is de omgekeerde cultuurschok?

Hoe beter je geïntegreerd bent in de nieuwe cultuur, hoe moeilijker het wordt om deze achter te laten en je opnieuw aan te passen aan het leven thuis. Je thuis zal je anders ervaren, omdat je er nu met andere ogen naar kijkt. Je zal opnieuw het aanpassingsproces doorlopen, met dezelfde kritische vragen, vergelijkingen, frustraties als diegene die je ervaren hebt tijdens de aanpassing in je gastland. Wanneer je in deze fase terecht komt spreken we over de reverse culture shock, de omgekeerde cultuurschok.

Twee elementen zijn kenmerkend voor de shock:

• Een ideaalbeeld van de thuissituatie.
• De verwachting dat alles bij het oude is gebleven.

De omgekeerde cultuurschok kan soms erger zijn dat de cultuurschok die je als student in het buitenland hebt ervaren. Je hebt zelf een hele persoonlijke transformatie ondergaan, waarbij je houding, je persoonlijke vaardigheden, je kijk op de wereld zijn veranderd terwijl het thuisfront andere ervaringen had waar jij geen deel van hebt uitgemaakt. De realiteit kan dus sterk afwijken van de realiteit zoals jij ze verwacht.

In de eerste periode na je terugkeer, kan je thuis dan ook opnieuw vreemd aanvoelen.

Stadia in een Reverse Culture Shock

We kunnen vier stadia onderscheiden:

1. de loskoppeling
2. initiële euforie en blijdschap
3. irritatie en vijandigheid
4. aanpassing

Stadium 1: de loskoppeling

Dit stadium begint al vooraleer je het gastland verlaat. Je begint je terugkeer voor te bereiden en je realiseert je dat de tijd is aangebroken om afscheid te nemen van vrienden en nieuwe vertrouwde plaatsen. Je moet afscheid nemen van je nieuwe thuis. Daarnaast moet je wellicht ook nog enkele examens afleggen, projecten afwerken, zijn er afscheidsfeestjes, moet je inpakken, … en dat draagt allemaal bij tot gevoelens van verdriet en frustratie. Je mist je nieuwe vrienden nu al. Anderzijds kan het zijn dat je nog zoveel te doen hebt, dat je niet eens de nodige tijd kan nemen om rustig afscheid te nemen van mensen en plaatsen die je zal missen.

Stadium 2: euforie en blijdschap

Net voor vertrek kijk je eigenlijk weer uit naar je thuiskomst. Het weerzien met familie, vrienden, je vertrouwde omgeving. Je voelt je licht euforisch. Je kan niet wachten om je verhalen en avonturen uitvoerig te delen. Je kan je gevoelens op dit ogenblik vergelijken met datgene waar je doorheen gaat wanneer je naar je gastland vertrekt.

Stadium 3: irritatie en frustratie

Al snel ontdek je echter dat niet iedereen je enthousiasme deelt. Het is een heel persoonlijke ervaring en indrukken kan je niet altijd overbrengen. Je kan je soms onbegrepen voelen wanneer mensen al snel omschakelen naar een ander gespreksonderwerp. Je voelt je gefrustreerd, boos door dat gebrek aan aandacht, onbegrepen, alleen, opnieuw gedesoriënteerd en je begrijpt niet goed waarom. Je bent plots een vreemde thuis en dat kan soms tot negatieve gevoelens en geïsoleerde gevallen zelfs tot moedeloosheid leiden, of een intens verlangen weer terug te keren. Je bent plots ook weer minder zelfstandig dan in het buitenland. Ook dit heb je eerder ervaren in de toen nog vreemde cultuur, maar het kan harder aankomen, omdat je dit niet verwacht had bij thuiskomst.

Stadium 4: aanpassing

Je zal je ook nu weer geleidelijk aanpassen aan het leven thuis en valt stilaan weer in je normale routine. Het voelt anders dan voorheen. Jij bent immers anders. Je hebt nieuwe vaardigheden ontwikkeld, nieuwe kennis opgedaan, nieuwe ervaringen opgedaan, een nieuwe kijk op de wereld. Het belangrijkste is dat je al je positieve ervaringen zoveel mogelijk tracht in te bouwen in je nieuwe leven thuis.

Breng je internationale ervaring mee naar huis

Het is niet ongewoon dat je na je terugkeer in contact wilt blijven met mensen uit je gastland, en de gebeurtenissen in dat land wat meer van nabij volgt. Misschien wil je zelfs nog een keer terug voor een stage of studieperiode, of neem je je voor werk te zoeken in je voormalig gastland. Je wereld is ruimer, en neem dan ook de wereld als je referentiekader wanneer je het gevoel hebt dat je weer weg wil.

Je internationale coördinator

Vergeet zeker niet een bezoek te brengen aan je begeleider of internationale coördinator zodra je terug bent uit het buitenland. Je feedback is belangrijk naar toekomstige studenten toe. Verder kan het zijn dat er nog administratieve verplichtingen moeten worden opgevolgd om een vlotte overdracht van credits en behaalde resultaten te voorzien.

Carrièreplanning en je CV

Overweeg je een carrière met een internationale component, bereid je dan voor door terug te blikken op je persoonlijke en professionele groei tijdens je buitenlandse ervaring. Als je kan aantonen welke vaardigheden dit zijn en deze overtuigend kan brengen aan de hand van voorbeelden, maak je een sterke indruk.

• Breng je internationale ervaring op je CV naar voor, door dit eventueel onder een afzonderlijke titel internationale ervaring te plaatsen.
• Maak een oplijsting van de talen die je spreekt, van je stages, projecten, veldwerk in het buitenland.
• Beschrijf kort wat je in het buitenland hebt gedaan, en welke vaardigheden je hebt opgedaan.
• Indien mogelijk, maak dan in je interview melding van de manier waarop je hebt bijgeleerd op het vlak van communicatie, creativiteit, conflicthantering en je probleemoplossend vermogen.

Meer tips om jezelf en je internationale ervaring te verkopen vind je on line:

• Packaging your international experience: www.abroadview.org/avmag/2008fall_larsson.htm
• How to market your international experience: http://oia.osu.edu/returned-student-resources/market-your-international-experience.html
• Ways to communicate your value: www.goabroad.com/blog/2011/03/14/dyv13-ways-communicate/

Engageer je

Als internationaal alumnus ben je vertrouwd met de uitdagingen van een studie of stage in het buitenland. Je begrijpt dan ook perfect het proces waar nieuwe internationale studenten op de campus doorheen moeten. Je engageren om hen mee wegwijs te maken is een verrijking voor beide partijen. Je kan putten uit een schat aan persoonlijke ervaring.
Heel wat instellingen hoger onderwijs organiseren activiteiten voor en door (internationale) studenten. Contacteer je internationale coördinator voor meer informatie.

Enkele suggesties om de internationale ervaring ook thuis vast te houden:

• Publiceer en deel je ervaring via internetplatformen zoals: www.studentinhetbuitenland.be, de ervaringendatabank van Studeer in het Buitenland.
• Sluit je aan bij internationale (studenten)organisaties.
• Geef je op als mentor voor nieuwe internationale studenten.
• Geef je op als vrijwilliger op een internationale dienst op je campus.
• Geef taalles of bijles Nederlands.
• Bied je aan om informatie te geven aan studenten met plannen voor een buitenlandse ervaring.
• Hou jezelf up-to-date via het internet, buitenlandse kranten, publicaties.
• Neem deel aan internationale / interculturele events.
• Blijf in contact met je internationale vrienden via e-mail, sociale netwerken, skype, …