3.1.1 We zijn hetzelfde maar kijken door een andere bril naar de wereld

Terechtkomen in een andere maatschappelijke context: waarschijnlijk een van dé redenen waarom je kiest voor een ervaring in het buitenland! Nieuwsgierig wil je op zoek naar andere culturen, misschien ook een andere socio-economische en politieke realiteit. Het anders-zijn is iets dat de mens al altijd heeft geïntrigeerd. Nochtans zijn mensen overal ter wereld in grote mate hetzelfde: enkele uitzonderingen niet meegerekend is iedereen namelijk op zoek naar liefde, vriendschap, waardering, gezondheid, zingeving, een dak boven het hoofd en voedsel. Het is de mate waarin, de manier waarop hiernaar gestreefd wordt, en de invulling van deze concepten, die ons verschillend maakt.
Een voorbeeld: grosso modo kunnen we stellen dat elke moeder overal ter wereld wil dat haar kinderen gezond zijn. Alleen zal hetgeen een Ethiopische vrouw verstaat onder gezondheid, genezing, ziektebeleving, anders zijn dan hoe een IJslandse moeder dit invult.

Welvaart

Wat we niet mogen onderschatten, zeker in een socio-economische context die anders is dan de jouwe, is het belang van welvaart. Net omdat mensen niet altijd toegang hebben tot geld, materieel bezit, kan het belang hiervan primeren, wat misschien bij jou tot teleurstelling leidt. Stel dat mensen op straat je geld vragen, de taxichauffeur je steevast een te hoog bedrag aanrekent, de vrouw op de markt je te veel laat betalen voor je tomaten. Het lijkt wel alsof mensen je slechts met één ding associëren: je bent Europees en dus ben je rijk. Je vindt dat je een goede relatie hebt opgebouwd met een lokale vriendin, maar ze komt je voortdurend vragen of ze geld mag lenen. Onthoud dat het één het ander niet in de weg staat. Het is niet omdat ze geld van je wilt lenen, dat ze daarom minder belang hecht aan jullie relatie. Misschien dient de vraag naar geld en een vriendschapsrelatie volgens jouw referentiekader strikt gescheiden te zijn, dat is niet voor iedereen zo.

Informeer je bij iemand die je vertrouwt (vrienden, buren, collega op je stageplek) voor je alleen een taxi neemt, of naar de markt gaat. Hoeveel zou je collega betalen voor een rit van punt A naar B? Hoeveel zou je lokale vriendin betalen voor een trui op de markt? Zorg ervoor dat je op die manier een referentie hebt vóór je effectief begint te onderhandelen over de prijs. Anderzijds: probeer ook niet het onderste uit de kan te halen. Jij bent ten slotte een student die de halve wereld is overgevlogen om een aantal maanden elders te mogen wonen. Zelfs al heb je een beurs ontvangen of hard gewerkt voor je buitenlandse ervaring, het blijft iets waarvan die vrouw waarmee je aan het onderhandelen bent alleen maar van kan dromen. Je hébt nu eenmaal meer geld. Wanneer je vindt dat je een redelijke prijs hebt onderhandeld, betaal die dan, zelfs als je weet dat je gastmoeder er eigenlijk minder voor zou kunnen betalen.

Met geldzaken word je misschien wel meer geconfronteerd dan je lief is. Zo kan je wellicht moeilijk begrijpen waarom iemand een dure smartphone zou kopen indien hij of zij moeite heeft om de touwtjes aan elkaar te knopen. Stel jezelf dan eens de vraag wat die smartphone vertegenwoordigt? Misschien is het veel meer dan louter een praktische keuze: ik wil kunnen bellen en mijn e-mails kunnen lezen, maar geldt de smartphone bijvoorbeeld als statussymbool: iedereen mag zien wat ik me kan veroorloven? Het hebben van status zorgt voor een positief zelfbeeld, misschien ook zelfvertrouwen. Opnieuw, misschien zou jij - kort door de bocht - niet meteen een smartphone kopen om je zelfbeeld op te krikken, maar evengoed streef je naar zelfvertrouwen. Oordeel dus niet te snel: tracht te begrijpen waarom mensen doen wat ze doen. Begrip opbrengen voor gedrag betekent niet per se met dat gedrag akkoord gaan.

Waarden

Een ander voorbeeld. Zowel je Keniaanse collega als jijzelf vinden respect voor een ander heel belangrijk. Bij allebei stond deze waarde in je opvoeding centraal. Jij vindt het niet respectvol om te laat te komen, en dus haast je je naar een afspraak. In je haast loop je je buurvrouw voorbij zonder een praatje te slaan. Je zegt nog net goeiedag maar neemt niet de tijd om te informeren hoe het met haar gaat. Je collega vindt dit heel onbeleefd, en dus onrespectvol. Hij blijft wel bij de buurvrouw staan om te polsen hoe het met haar gaat. Uiteindelijk komt hij te laat op de afspraak, wat jij dan weer onrespectvol vindt. M.a.w., jullie vinden dezelfde waarde belangrijk, alleen komt die op een andere manier tot uiting in jullie gedrag. En, het is net dat gedrag dat bij de ander voor onbegrip en frustraties kan zorgen: waarom is hij nu weer te laat. Daarom is het belangrijk steeds open te staan voor dialoog en de waaromvraag te stellen. Polsen naar hoe het komt dat hij opnieuw te laat is, zal je inzicht geven in zijn referentiekader. Indien je dat niet doet loop je het risico geïrriteerd achter te blijven, en bovendien niet verder te kunnen kijken dan je eigen (voor)oordeel: Tjah, hij is te laat, maar wat wil je, hij is tenslotte een Keniaan. Of, vanuit zijn perspectief: Typisch westerlingen, die zijn altijd gehaast. Dergelijke houding staat jullie dialoog, en jullie relatieopbouw in de weg.

De ontmoeting van mensen die opgroeiden in een andere maatschappelijke context, leert je wellicht nog het meest over jezelf. Plots word je geconfronteerd met het feit dat een heleboel zaken die jij altijd voor waar hebt aangenomen, niet door iedereen als normaal gezien worden. Zaken die jij belangrijk vindt, zaken die jij gewoon bent, zaken die jij beleefd vindt - het zegt allemaal iets over jouw referentiekader, en dus over wat jij geleerd hebt normaal, belangrijk of beleefd te vinden. Deze gewaarwording kan je weleens plots alles wat je ooit gehoord hebt in vraag doen stellen. Schrik niet, dat is heel normaal, en het betekent dat je openstaat voor mensen met andere referentiekaders. Het betekent dat je van elkaar wilt leren, dat je nieuwsgierig bent, en dat je een nieuwe manier van naar de wereld kijken wilt ontdekken. Je zal je eigen referentiekader grotendeels behouden, maar misschien sijpelen er wel een aantal nieuwe ideeën in die je wilt meenemen naar huis.



Lees verder: 3.1.2   We ontmoeten mensen, geen culturen
 
Flanders Knowledge Area

Flanders Knowledge Area

www.flandersknowledgearea.be

Study in Flanders

Study in Flanders

www.studyinflanders.be

Research in Flanders

Research in Flanders

www.researchinflanders.be

Studeer in het Buitenland

Studeer in het Buitenland

www.studeerinhetbuitenland.be

Handboek Internationalisering

Handboek Internationalisering

www.handboek-internationalisering.be

Studies and Statistics

Studies and Statistics

www.flandersknowledgearea.be / nl / projecten / studies-and-statistics

Forum

Forum

www.flandersknowledgearea.be / nl / fora

Blog

Blog

www.flandersknowledgearea.be / nl / blog

Reconfirm

Reconfirm

www.reconfirm.be

Klik hier om de andere projecten van Flanders Knowledge Area te raadplegen